Kollum fan Gerard de Jong: Canicule

Taal is ’n stik ark, wat wij útdrukke wille is ’t materiaal. Taal is de hamer, ’t punt dat wij make wille is de spiker. ‘t Is an ôns hoe hard at wij der ’n klap op geve wille.

‘t Woord fan de week hier in Frankryk is canicule, Frâns foor hitegolf. Ik kon ’t woord niet maar de betekenis waar sonneklaar: ’t waar fier dagen op ’n rij om de feertig graden hine en ’t koelde nachts niet feerder ôf as ant ’n graad of dartig. Dat is gyn kattepis. Je liif skakelt over op overlevingsmodus: je leve, maar de sjeu is d’r wat ôf, soksoawat.

Dwongen tot ’n paar dagen in ‘e huus – bútten waar krekt ’n hiteluchtoven – gong de tv ‘s an. Alle Frânse sinders hadden d’r rejaal andacht foor, maar BFM TV (Business FM TV) spande de kroan en deed 24 uur daags niks âns as prate over de hitegolf. ’t Waar as hadden se hier hur hele leven op wacht; dut waar hur raison d’être.

Eerst over canicule, dat hyltyd in ’t road onderan ferskeen: canicule betekent letterlik klain hôndsy. ’t Komt út ’t Latyn en ferwiist na de ster Sirius, ok wel de ‘hondster’ noemd. In de oudhyd sâg men dat Sirius om de wêrmste perioade hine tegaar met de son an de hemel ferskeen. Derom worden de hytste dagen fan de seumer de ‘hondsdagen’ noemd. ’Hondsdagen’ is ’n normaal Nederlâns woord, maar wij komme niet feul feerder as ’t saaie hitegolf.

Ni, dan BFM TV: ronkend trokken se alle registers open, de superlativen stegen evenredig met ’t kwik. De canicule worde ’n titanestriid om alles út de Frânse taal te persen. Na de kop ‘Toute France en rouge’ (Heel Frankryk in ’t road) kwammen ‘La France croque’ (Frankryk kraakt), myn persoanlike favoriet ‘France súffoque!’ (Frankryk stikt!), en ‘Jusqu’à va-t-on suffoquer?’ (Hoe lang motte wij nag stikke?). ‘t ‘Nuits insoutenable’ (ondraaglike nachten) worde onderkoeld opfolgd deur ‘Quand le climat s’emballe un peu trop’ (At ’t klimaat ’n bitsy te ekstreem wort), om ferfolgens moestreden te aindigen bij ‘On va devoir vivre sous 50 degrés?’ (Motte wy leve met timperaturen fan 50 graden?).

En doe, doe kwam aindliken de koelte, en waar ’t weer business as usual foor BFM TV, dat de canicule as ’n dierebeul an de muur spikerd had. Nailed it.

gm.de.jong@xs4all.nl