Kollum fan Gerard de Jong: Spigelsatellyt
Doe’t ik soa’n 14, 15 jaar waar werkte ik as bijbaantsy bij ’n sipelboer, tegaar met jeugdkammeraat Sjoerd. ’n Harde maar waardefolle leerskoal. Ons baas had over alles ’n útsproken mening, maar seker ok over de opkomst fan kompjoeters in syn sorteer- en inpakfebryk. Hij had ’n frisse poist an alles dat met digitale technyk te maken had. ’n Probleem an ’n mesine losten je met de hannen en ark op, fon hij. Niks dreef him soa tot waansin as ’n kompjoeterstoring die’t ’t hele febryksproses plat laai.
Bij weer ’n storing fersuchtte hij ‘s: ‘Se souwen ’n robot bouwe motte die’t alle kompjoeters op de wereld an pulver slaat!’
Sjoerd, ok doe al altyd met kompjoeters doende, reägeerde gefat: ‘Maar ’n robot is òk ’n kompjoeter!’ Skaakmat. Wij gnezen ôns doad, de baas worde poerlilk en smeet floekend syn pet na Sjoerd toe.
De mînshyd is d’r besonder bedreven in worren om echte problemen te negeren en oplossings foor niet-bestaande problemen te maken. Nou weer ’t onsalige plan fan, fansels, de Amerikanen om ’n spigelsatellyt de rúmte in te skieten. At de eerste goed foldoet, motte d’r útaindlik 50.000 spigels in de rúmte omswerve.
In 1993 hewwe de Russen ’t al ’s probeerd. De spigel weerkaatst sonlicht na de aarde. ’t Doel waar letterlik licht in de donkerens bringe, maar ok ’t opwekken fan enerzjy sou ’n mooglikhyd weze. Al deden ok de Russen niet gehaimsinnig over de kapitalistise bijfangst: ’t ferlingen fan de dâg om de produktiviteit op te krikken. Nadat ’t tweede prototipe faalde, houden de Russen d’r met op.
Nou dus de Amerikanen, die’t ondanks hevig protest fan natuurorganisasys, wetenskappers en astronomen toestimming kregen hewwe. Opnij sou ’t doel weze de produktiviteit fan de landbou te fergroaten, of as ‘skynwerper’ te dienen bij rêddingsaksys rêdingsaksys. ’t Stappy na weer ’n útwryks machtswapen is heel klain: je sette ’n stâd dâg en nacht in ’t sonlicht, soadat ’t dâg- en nachtritme na de barrebisys gaat, of je sette bossen fan je fijand in de brând.
Soms sou ik wille dat Sjoerd in 1995 drekt begonnen waar die kompjoeter ferpulverende kompjoeter te bouwen. Hij is túk genog, en wij souwen d’r ’n prot profyt fan hewwe kinne. Befoorbeeld om die onsalige spigelsatellyt an barrels te huffen.
gm.de.jong@xs4all.nl