Kollum fan Gerard de Jong: Amazing!

Foor ’n late lunch streek ik del bij een fan de feule terrassys in Nyhavn, Kopenhagen, bekind fan de kleurrike hússys. De ober dirigeerde mij naar ’n tafeltsy der’t ’n jonge Amerikaanse sat. ‘You can talk! Or not! How amazing is that?!’ saai hij gnizend, met ’n dik Spaans aksint.

Ik had bij ’t broadeten weer ’n lude, hufterige Amerikaan troffen, en waar blij dat sij niet soa hard praatte. ‘Dat fyn ik ’n komplimint,’ saai ze se. Zanki waar as 28-jarige foor ’t eerst alleen bútten Amerika. Se had Skandinavië koazen, ’n failige eerste stap om meer fan de wereld te sien.

‘Ik kom út Nashville, Tennessee. Ik kin d’r niks, maar dan ok niks posityfs over meldde melde. ’t Enige dat d’r te doen is, is drinke. Niet soa-as hier, ’n paar drankys na ‘n aktiviteit of kultureel útstappy. Ni, drinke ís de aktiviteit. En dat begint foor ’n prot mînsen at se fan bêd ôf gaan.’

Se sketste ‘n asgrau beeld: ’t túg wort niet ophaald, foor de 200 meter fan huus naar ‘t postkantoor wort de auto pakt, yuppen nimme ’t over en de aigen befolking wort de stâd út drukt. Al had se al ’n nije fila fan fijf miljoen naast ’n crack house staan sien. ‘Se dele de achtertún’. In Europa besefte se krekt hoe swaarlivig Amerika is en met groate auto’s, groate hamburgers, groat alles, ongesond feul rúmte innimme.

‘‘t Duurt nag fyftyn ant twintig jaar foordat ôns hait en mim myn sorg norig hewwe. Feerder is d’r niks wezenliks dat mij an Amerika bynt. Dus ik bin an ’t sien at ik hier ok leve kinne sou.’ Se is ôfstudeerd in farma, maar se kon hur werk deur woekerwînstmarzjes op medisinen niet meer ferdedige. Over ’n paar weken wacht ’n nije baan, ’t maken fan ’n pasjinte-app richt op prevînsy; de digitale kompetînsys het se hursels anleerd.

Wij waren ’n uur feerder doe’t de naam Trump krekt fiel. Over ’n paar maanden worre artsen in Tennessee ferplicht om mînsen die’t in trânsisy gaan an te geven. Artsen der’t sij hur app foor bout. ‘Soa begint ‘t,’ saai se, gelyk derop folgend: ‘’t Is al lang begonnen.’

Doe’t se fortgong saai ik dat Europa wiis met hur weze mocht. De ober saai gnizend tun ôns: ‘See? You two talked! Amazing!’

gm.de.jong@xs4all.nl