Kollum fan Gerard de Jong: Sintel
‘n Sintel is ’n nagloeiend koaltsy, ’n potînsjele firestarter. ’t Is derom de naam fan de samenwerking fan fier wetenskaplike projekten, d’r op richt om ongelykhyd op ’t gebied fan sôndens, fermogen en kânsen te bestriden. Universiteiten, ondersoekers, útfoerders en belaidsmakers kwammen ôflopene week naar Utrecht: allegaar knappe koppen die’t in hur aigen feld eksellere. Mij hadden se froegen om taal en meertaligens in dut fraagstik te belichten.
In ’t gefal fan aarmoed is dat heel dúdlik. ‘n ‘Aarm’ persoan ‘mot’ fan de overhyd feul meer dan een die’t sinten het. Je motte je melde, motte ’n pas anfrage, motte in systemen inkomsten en útgaven deurgeve. ’t Gaat faak fia digitale systemen die’t niet op de mîns richt binne, maar op dat toverwoord der’t de overhyd soa gek op is: ‘effisjînsy’. Oftewel: sinten bespare. Oftewel: besúnnige.
D’r binne prachtige inisjativen en projekten, bedoeld om de kloof op ’t gebied fan sôndens en inkommen (die twee binne onlosmaaklik ferbonnen) te ferklainen. Projekten foor jongeren over skulden, hele wiken die’t systematys anpakt en ferbeterd worre. De projekten die’t frijdeg an bod kwammen doen je dinken: wat gebeurt d’r ’n prot!
Maar ‘t is niet út lúkse, maar út noadsaak. Mînsen die’t niet welfarend binne leve gemiddeld acht jaar korter. De skuldhulpferliener, de bestrider fan kânsenongelykhyd, de ondersoeker die’t alle oorsaken onder de loep nimt: se motte hur werk doen omdat ’t systeem ongelykhyd in de hând werkt, der in bepaalde gefallen sels op anstuurt. En bepaalde politike pertijen sien de kloof tussen aarm en ryk liever groater dan klainer worren.
’t Is kontinu dwaile omdat Den Haag de kraan open staan laat. At ’t systeem niet ferandert binne al die projekten – hoe mooi ok – inkeld lapmiddels. Dos boad de dâg ’n prot perspektyf, al waar ’t maar de enerzjy fan deuze profesjonels die’t hur d’r niet bij dellêge wille. Sintel hout ankem jaar offisjeel op, maar gaat in ’n ândere form deur: ’n beweging, ’n dinktenk, dat mot nag dúdlik worre. Maar doe’t een de konklúzzy fan de dâg samenfatte as fuck the system, dat kreas op de flapover skreven worde, waar wel dúdlik dat ’t koaltsy nag wel even gloeien blive sil.
gm.de.jong@xs4all.nl