Kollum fan Gerard de Jong: Bosbrând

‘t Beeld: Op ‘t strand bij Bordeaux sien wij ‘n man en ‘n frou onder de parasol in strandstoeltsys sitten die’t kike naar ‘n apokaliptise lucht. Fuurroad, swart fan de rook. De man siet rustig foor him út, de frou maakt met hur tillefoan foto’s fan dut sirkus fan de eandtiid. Mooi ferhaal foor thús, n’twaar?

At die man en frou Friezen binne, sou ‘t soamaar kinne dat wij hur ferhaal in de Leeuwarder Courant te lezen krije. Frijdeg ston in deuze krant ‘n oproepy, onder de kop ‘LC zoekt toeristen in brandgebied.’ “Wij zijn benieuwd naar uw verhaal.”

Hier skaide de pâden fan mij en de redaksy: ik bin helendal niet benijd naar ‘t soafeulste ferhaal fan ‘n Fries die’t op fekânsy ‘n ramp metmaakt. Omdat ’t ferhaal altyd ’t selde is: skrik, angst, niet bêst, hoe komme wy thús, gelukkig overleefd, en deur.

Ik bin niet frij fan sonde: op 14 septimber 2001 belde ik met ‘n Bilkert die’t in New York weunt. Ik kon him niet, ândere Bilkerts konnen him ok amper, ik kreeg ‘t kontakt fia-fia. Maar dos: ’n Bilkert, 9/11! ’t Intervjoe sette ik op de foorpagina fan de Bildtse Post. Al gau had ik spyt: ‘t foegde helendal niks toe. Foor gyneen. Ik foelde fooral fernedering, dat ik mij ferlaide laten had tot ‘n mediatrúkky.

Friezen in Dubai tidens bombardeminten op Iran, Friezen bij ‘n overstroming, Friezen bij ‘n aardbeving… ‘t Is nasjonalistys ramptoerisme (en sjoernalistekorvee: soek en bel ’n Fries die’t d’r bij waar!). Geef de drukinkt en piksels dan an de mînsen die’t der weune, die’t huus en haard in flammen opgaan sagen sâgen en nag jaren met de nasleep fan de ellinde leve motte.

Maakt ‘t ferhaal fan Lammy út De Limmer of Jaap fan St.-Jabik de bosbrânden tastberder? Maakt ‘t oorsaak en gefolg beter te begripen? Bringt ‘t de ramp dichterbij? Is ‘t beter ’n Fries te siteren dan een út de troffen streek? Het ‘t ok maar enige meerwaarde?

Ni, ni, ni, ni, ni.

Ik hew de koffer pakt en rij môrnoffen na Bordeaux, foor ‘n korte fekânsy in ‘t bosbrândgebied. At de redaksy benijd is na myn ferhaal (‘Bilkert beleeft benarde momenten in bosbrandgebied!’) kinne se mij belle, dan lees ik de redakteur fan dienst deuze kollum foor.

gm.de.jong@xs4all.nl